Niet elke juridische stap vereist een advocaat. Bij sommige procedures is procesvertegenwoordiging door een advocaat echter wettelijk verplicht, terwijl iemand bij andere zaken zichzelf mag vertegenwoordigen. Het verschil hangt vooral af van het type procedure en de rechter die de zaak behandelt.
Bij een procedure voor de rechtbank in een civiele zaak met een vordering boven een bepaald bedrag is een advocaat in de meeste gevallen verplicht. Ook bij hoger beroep en cassatie geldt vrijwel altijd een verplichting tot procesvertegenwoordiging. Bij deze procedures kan een partij niet zelfstandig optreden.
Ook wanneer een advocaat niet verplicht is, kan bijstand verstandig zijn. Juridische procedures kennen termijnen, formele vereisten en argumentatielijnen die niet altijd voor de hand liggen. Een verkeerd ingediend stuk of een gemiste termijn kan een op zichzelf kansrijke zaak alsnog laten mislukken.
Bij twijfel of een advocaat verplicht is, geeft de griffie van de rechtbank of een eerste gesprek met een advocaat vaak al duidelijkheid.
In het strafrecht ligt dit anders. Een verdachte is niet verplicht een advocaat te hebben, maar heeft daar wel recht op, ook als de kosten niet direct op te brengen zijn. Bij aanhouding is bijstand door een advocaat voorafgaand aan het eerste verhoor een vast onderdeel van de procedure.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Voor een inschatting van een persoonlijke situatie is het raadzaam een advocaat te raadplegen.
De kosten van een advocaat lopen uiteen, en dat roept al snel drempelvrees op. Een overzicht van uurtarieven, pro deo en wat de prijs bepaalt.
Een geschil hoeft niet altijd bij de rechter te eindigen. Mediation biedt een alternatief traject, met een andere aanpak en andere uitkomst.